Sau Khi Ly Hôn, Khi Nào Được Đăng Ký Kết Hôn Với Người Khác?

Tóm tắt nhanh

• Thời điểm được kết hôn lại: Người đã ly hôn được đăng ký kết hôn với người khác khi bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực pháp luật. Pháp luật không quy định thời gian chờ bắt buộc sau ly hôn.
• Thời điểm có hiệu lực của văn bản ly hôn:
  • Quyết định thuận tình ly hôn: Có hiệu lực ngay khi được ban hành.
  • Bản án ly hôn sơ thẩm: Có hiệu lực khi hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị mà không có kháng cáo, kháng nghị hợp lệ.
  • Bản án ly hôn phúc thẩm: Có hiệu lực kể từ ngày tuyên án.
• Điều kiện kết hôn lại: Nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi; tự nguyện kết hôn; không bị mất năng lực hành vi dân sự và không thuộc trường hợp cấm kết hôn theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
• Thủ tục đăng ký: Chuẩn bị tờ khai, giấy tờ tùy thân và các giấy tờ cần thiết để chứng minh tình trạng hôn nhân; nộp hồ sơ tại cơ quan hộ tịch có thẩm quyền. Cơ quan đăng ký sẽ kiểm tra thông tin trước khi cấp Giấy chứng nhận kết hôn.
• Rủi ro khi kết hôn quá sớm: Nếu bản án ly hôn chưa có hiệu lực, người đăng ký vẫn được xem là đang có vợ hoặc chồng, có thể bị hủy kết hôn trái pháp luật, xử phạt hành chính từ 3–5 triệu đồng hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng.

Sau khi trải qua các thủ tục ly hôn phức tạp, nhiều người mong muốn nhanh chóng bắt đầu cuộc sống mới nhưng lại lúng túng trong việc xác định sau khi ly hôn, khi nào được đăng ký kết hôn với người khác? Việc nhầm lẫn giữa ngày Tòa án xét xử và ngày bản án thực sự có giá trị thi hành đã khiến không ít trường hợp rơi vào tình trạng kết hôn trái luật. Nhằm giúp bạn nắm rõ các mốc thời gian và hồ sơ pháp lý cần thiết, Luật Nhân Dân tổng hợp toàn bộ căn cứ và hướng dẫn chi tiết qua bài viết dưới đây.

Sau khi ly hôn, khi nào được đăng ký kết hôn với người khác?

Căn cứ theo quy định tại Khoản 1 Điều 57 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, quan hệ hôn nhân chỉ thực sự chấm dứt kể từ ngày bản án hoặc quyết định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật. Do đó, bạn chỉ được phép đăng ký kết hôn với người khác ngay tại thời điểm bản án, quyết định này bắt đầu phát sinh hiệu lực thi hành.

Việc xác định thời điểm chấm dứt quan hệ hôn nhân có ý nghĩa quan trọng để bảo đảm quyền kết hôn lại được thực hiện đúng quy định pháp luật và tránh những rủi ro phát sinh từ việc đăng ký kết hôn khi quan hệ hôn nhân trước chưa chấm dứt.

Pháp luật Việt Nam hiện hành không quy định bất kỳ “thời gian chờ” bắt buộc nào sau khi chấm dứt hôn nhân, chẳng hạn như không bắt buộc phải chờ 30 ngày, 6 tháng hay 1 năm như một số hệ thống pháp luật nước ngoài. Toàn bộ quyền tự do kết hôn, xác lập quan hệ hôn nhân mới hoàn toàn phụ thuộc vào tính chất hiệu lực của văn bản tố tụng do Tòa án ban hành.

Nếu bản án hoặc quyết định ly hôn chưa có hiệu lực pháp luật, về mặt pháp lý bạn vẫn đang trong tình trạng hôn nhân hợp pháp với vợ hoặc chồng cũ. Việc đăng ký kết hôn mới trong giai đoạn này là hành vi vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng. Do đó, việc xác định chính xác thời điểm có hiệu lực của từng loại văn bản tố tụng là điều kiện tiên quyết trước khi nộp hồ sơ đăng ký kết hôn.

Việc nắm rõ các mốc thời gian kháng cáo, kháng nghị giúp đương sự tránh được những rủi ro pháp lý ngoài ý muốn.

Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 phân định rõ hai hình thức giải quyết ly hôn: việc dân sự (thuận tình ly hôn) và vụ án dân sự (ly hôn đơn phương theo yêu cầu của một bên). Tính chất và thủ tục ban hành khác nhau dẫn đến thời điểm phát sinh hiệu lực pháp luật hoàn toàn khác nhau. Việc nắm rõ các mốc này giúp đương sự tránh được các vi phạm pháp luật ngoài ý muốn.

Để xác định chính xác thời điểm bản án ly hôn có hiệu lực, cần phân biệt giữa quyết định công nhận thuận tình ly hôn, bản án sơ thẩm và bản án phúc thẩm, bởi mỗi loại văn bản có thời điểm phát sinh hiệu lực pháp luật khác nhau.

Quyết Định Công Nhận Thuận Tình Ly Hôn

Quyết định công nhận thuận tình ly hôn có hiệu lực ngay sau khi Thẩm phán ban hành mà không phải chờ thời hạn kháng cáo.

Theo quy định tại Khoản 2 Điều 212 và Điều 370 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự có hiệu lực pháp luật ngay sau khi được ban hành.

Đặc điểm pháp lý quan trọng của quyết định này là không bị kháng cáo bởi các đương sự và không bị kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm của Viện kiểm sát. Ngay khi Thẩm phán ký ban hành quyết định, quan hệ vợ chồng giữa hai bên chính thức chấm dứt. Do đó, người đã ly hôn có quyền liên hệ cơ quan hộ tịch để đăng ký kết hôn với người khác ngay khi cầm trên tay bản chính hoặc bản trích lục quyết định này.

Bản Án Ly Hôn Đơn Phương Cấp Sơ Thẩm

Bản án ly hôn sơ thẩm chỉ có hiệu lực pháp luật sau khi hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị mà không có khiếu nại.(Ảnh minh họa)

Khác với trường hợp thuận tình, tranh chấp ly hôn đơn phương được giải quyết bằng bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân cấp huyện hoặc cấp tỉnh. Căn cứ theo Điều 273 và Điều 280 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, bản án sơ thẩm không có hiệu lực thi hành ngay mà phải trải qua khoảng thời gian luật định để các bên thực hiện quyền kháng cáo hoặc Viện kiểm sát thực hiện quyền kháng nghị:

1. Thời hạn kháng cáo của đương sự: Là 15 ngày, tính từ ngày Tòa án tuyên án đối với đương sự có mặt tại phiên tòa; hoặc tính từ ngày nhận được bản án (hoặc bản án được niêm yết công khai) đối với đương sự vắng mặt.

2. Thời hạn kháng nghị của Viện kiểm sát: Là 15 ngày đối với Viện kiểm sát cùng cấp và 30 ngày đối với Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp, tính từ ngày tuyên án hoặc nhận được bản án.

Nếu hết các thời hạn nêu trên mà không có bất kỳ kháng cáo hay kháng nghị nào, bản án ly hôn sơ thẩm mới chính thức có hiệu lực pháp luật. Để đảm bảo tính pháp lý chắc chắn khi nộp hồ sơ kết hôn, bạn cần đến Tòa án đã xét xử sơ thẩm xin đóng dấu xác nhận “Bản án đã có hiệu lực pháp luật” hoặc xin văn bản thông báo bản án không bị kháng cáo, kháng nghị.

Bản Án Ly Hôn Cấp Phúc Thẩm

Khi bản án sơ thẩm bị kháng cáo hoặc kháng nghị, vụ án sẽ được Tòa án cấp trên trực tiếp xét xử lại theo trình tự phúc thẩm. Theo Khoản 6 Điều 313 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

Kể từ thời điểm Hội đồng xét xử phúc thẩm tuyên án, quan hệ hôn nhân cũ chấm dứt ngay lập tức mà không phụ thuộc vào việc tống đạt văn bản bản án. Kể cả trong trường hợp một trong các bên có đơn đề nghị xem xét lại bản án theo thủ tục Giám đốc thẩm hoặc Tái thẩm, bản án phúc thẩm vẫn đang giữ nguyên hiệu lực thi hành theo luật định. Đương sự hoàn toàn có đầy đủ quyền năng pháp lý để thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn với người khác.

Bên cạnh việc chứng minh cuộc hôn nhân trước đã chấm dứt hoàn toàn về mặt pháp lý, người muốn tái hôn vẫn phải đáp ứng toàn bộ các điều kiện kết hôn nói chung được quy định tại Điều 8 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.

Độ Tuổi Và Ý Chí Tự Nguyện

Căn cứ Điểm a và Điểm b Khoản 1 Điều 8 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, các bên tham gia kết hôn phải đáp ứng các tiêu chuẩn sau:

• Nam phải từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ phải từ đủ 18 tuổi trở lên tại thời điểm đăng ký.
• Việc xác lập quan hệ hôn nhân do hai bên hoàn toàn tự nguyện quyết định. Pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn hoặc cản trở kết hôn tự nguyện, tiến bộ.

Năng Lực Hành Vi Dân Sự Đầy Đủ

Theo Điểm c Khoản 1 Điều 8 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, các bên kết hôn không được thuộc trường hợp bị mất năng lực hành vi dân sự theo quy định của Bộ luật Dân sự. Người bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình (đã có quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự của Tòa án) sẽ không đủ điều kiện đăng ký kết hôn.

Tình Trạng Độc Thân Được Chứng Thực Hợp Pháp

Công dân bắt buộc phải cung cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân ghi nhận rõ lịch sử ly hôn trước khi kết hôn mới.(Ảnh minh họa)

Để được cấp Giấy chứng nhận kết hôn, công dân bắt buộc phải chứng minh tình trạng hôn nhân hiện tại là độc thân:

• Cung cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân do Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã nơi thường trú cấp.
• Trong nội dung Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân phải ghi nhận đầy đủ lịch sử nhân thân: Đã từng kết hôn với ai, đã ly hôn theo Bản án/Quyết định số bao nhiêu, ngày có hiệu lực pháp luật và hiện tại chưa đăng ký kết hôn với ai.
• Đối với trường hợp công dân đã được đồng bộ dữ liệu trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ quan hộ tịch có thể khai thác thông tin tình trạng hôn nhân trực tiếp qua tài khoản định danh điện tử VNeID mức độ 2.

Không Thuộc Các Trường Hợp Cấm Kết Hôn

Điểm d Khoản 1 Điều 8 và Khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định rõ việc kết hôn không được rơi vào các điều cấm sau:

• Kết hôn giả tạo nhằm mục đích xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập hộ khẩu hoặc trục lợi kinh tế.
• Kết hôn giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời.
• Kết hôn giữa cha mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha mẹ nuôi với con nuôi; cha chồng với con dâu; mẹ vợ với con rể; cha dượng với con riêng của vợ; mẹ kế với con riêng của chồng.

Công chức tư pháp tiến hành kiểm tra chéo thông tin trên Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử trước khi giải quyết.

Trình tự đăng ký kết hôn sau khi ly hôn được thực hiện theo quy định của Luật Hộ tịch 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Thẩm quyền thuộc về UBND cấp xã nơi cư trú (thường trú hoặc tạm trú) của một trong hai bên nam, nữ. Nếu việc kết hôn có yếu tố nước ngoài, thẩm quyền thuộc về UBND cấp huyện theo Điều 37 Luật Hộ tịch 2014.

Bước 1: Chuẩn Bị Hồ Sơ Pháp Lý Cần Thiết

Người đăng ký kết hôn chuẩn bị 01 bộ hồ sơ bao gồm các giấy tờ sau:

• Tờ khai đăng ký kết hôn: Theo mẫu quy định, có chữ ký của cả hai bên nam và nữ.
• Giấy tờ tùy thân: Thẻ Căn cước công dân, Căn cước hoặc Hộ chiếu còn giá trị sử dụng.
• Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân: Do UBND cấp xã nơi thường trú cấp đối với bên không cư trú tại địa bàn đăng ký kết hôn.
• Bản sao trích lục bản án hoặc quyết định ly hôn: Mang theo bản chính quyết định thuận tình ly hôn hoặc bản án ly hôn sơ thẩm/phúc thẩm có dấu hiệu lực pháp luật để cán bộ hộ tịch đối chiếu.

Bước 2: Nộp Hồ Sơ Tại Cơ Quan Hộ Tịch

Đương sự có thể lựa chọn một trong hai phương thức nộp hồ sơ:

• Nộp trực tiếp: Đến Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả (Một cửa) của UBND cấp xã nơi một trong hai bên đăng ký cư trú.
• Nộp trực tuyến: Đăng tải hồ sơ điện tử thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc Cổng Dịch vụ công của Bộ Tư pháp. Khi nhận kết quả, hai bên vẫn phải xuất trình bản chính các giấy tờ tùy thân và bản án/quyết định ly hôn để cơ quan thẩm quyền đối soát tính hợp lệ.

Bước 3: Xác Minh Tình Trạng Nhân Thân Trên Hệ Thống

Công chức Tư pháp – Hộ tịch tiếp nhận hồ sơ, tiến hành tra cứu và kiểm tra chéo thông tin trên Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử toàn quốc và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư theo Đề án 06.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, nếu dữ liệu tư pháp chưa được số hóa đầy đủ hoặc có sự sai lệch giữa dữ liệu điện tử và hồ sơ giấy tờ thực tế, công chức tư pháp sẽ yêu cầu công dân xuất trình bản án/quyết định ly hôn có xác nhận hiệu lực pháp luật của Tòa án để tiến hành cập nhật, làm sạch dữ liệu trước khi xử lý việc đăng ký kết hôn.

Bước 4: Ký Nhận Giấy Chứng Nhận Kết Hôn

Chủ tịch UBND cấp xã ký cấp và trao tận tay Giấy chứng nhận kết hôn ngay khi hoàn tất thủ tục pháp lý.(Ảnh minh họa)

Căn cứ Khoản 2 Điều 18 Luật Hộ tịch 2014, ngay sau khi nhận đủ giấy tờ hợp lệ và xét thấy hai bên nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định:

1. Công chức Tư pháp – Hộ tịch ghi việc kết hôn vào Sổ đăng ký hộ tịch.

2. Hai bên nam, nữ cùng ký tên vào Sổ hộ tịch và Giấy chứng nhận kết hôn để thể hiện ý chí hoàn toàn tự nguyện.

3. Chủ tịch UBND cấp xã ký cấp Giấy chứng nhận kết hôn và trao tận tay cho mỗi bên một bản chính ngay trong ngày làm việc. Trường hợp cần xác minh thêm điều kiện, thời hạn giải quyết không quá 05 ngày làm việc.

Việc vội vã kết hôn khi bản án chưa có hiệu lực có thể dẫn đến việc bị hủy kết hôn hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần Hội đồng xét xử sơ thẩm tuyên “cho ly hôn” là quan hệ vợ chồng đã hoàn toàn kết thúc. Việc vội vã đăng ký kết hôn với người mới trong khi bản án sơ thẩm đang trong thời hạn kháng cáo, kháng nghị (15–30 ngày) sẽ dẫn đến những hệ lụy pháp lý nghiêm trọng.

Về mặt dân sự, quan hệ hôn nhân mới xác lập sẽ bị coi là kết hôn trái pháp luật do vi phạm điều kiện về tình trạng độc thân. Theo Điều 10 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, người có quyền và lợi ích liên quan (bao gồm cả vợ/chồng cũ hoặc Viện kiểm sát) có quyền yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật. Khi bị hủy, Giấy chứng nhận kết hôn mới sẽ bị thu hồi và hủy bỏ, quyền và nghĩa vụ về nhân thân giữa hai bên bị vô hiệu hóa hoàn toàn, việc phân chia tài sản sẽ phải giải quyết theo nguyên tắc tài sản chung của cá nhân chứ không áp dụng chế định tài sản chung vợ chồng.

Về chế tài xử lý, căn cứ Điểm a Khoản 1 Điều 59 Nghị định 82/2020/NĐ-CP, hành vi đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác sẽ bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng. Nghiêm trọng hơn, nếu hành vi này dẫn đến việc gia đình của người mới hoặc người cũ tan vỡ, hoặc đã bị xử phạt hành chính mà vẫn tiếp tục duy trì quan hệ hôn nhân trái luật, đương sự có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về “Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng” theo quy định tại Điều 182 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) với mức hình phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 03 năm.

Câu Hỏi Thường Gặp

Vừa Tuyên Án Ly Hôn Có Được Kết Hôn Ngay Không?

Nếu đó là bản án ly hôn đơn phương cấp sơ thẩm, bạn tuyệt đối không được kết hôn ngay sau khi tuyên án. Bản án này cần tối thiểu 15 ngày để chờ quyền kháng cáo của đương sự và từ 15 đến 30 ngày để Viện kiểm sát thực hiện quyền kháng nghị. Chỉ khi hết các thời hạn này mà không có tranh chấp tiếp diễn, bản án mới có hiệu lực. Ngược lại, nếu vụ việc là thuận tình ly hôn và Tòa án đã ban hành Quyết định công nhận thuận tình ly hôn, bạn có quyền kết hôn ngay vì quyết định này có hiệu lực pháp luật tức thì.

Đang Chia Tài Sản Sau Ly Hôn Có Được Lấy Vợ Mới?

Bạn hoàn toàn được phép đăng ký kết hôn với người mới. Trường hợp Tòa án đã ra bản án/quyết định giải quyết cho ly hôn trước, còn phần tranh chấp tài sản được tách ra thành một vụ án dân sự riêng biệt (hoặc đang tiếp tục giải quyết theo thủ tục phân chia tài sản chung sau ly hôn), quan hệ nhân thân vợ chồng đã chấm dứt độc lập theo quy định tại Điều 57 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Việc tranh chấp phân chia tài sản không cản trở quyền xác lập hôn nhân mới của các bên.

Xin Giấy Xác Nhận Độc Thân Sau Ly Hôn Thế Nào?

Bạn đến UBND cấp xã nơi đăng ký thường trú và nộp Tờ khai cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân. Hồ sơ bắt buộc phải kèm theo bản sao trích lục bản án hoặc quyết định ly hôn của Tòa án. Trong trường hợp bản án sơ thẩm không ghi rõ ngày có hiệu lực, cán bộ hộ tịch sẽ yêu cầu bạn nộp kèm Giấy xác nhận bản án đã có hiệu lực pháp luật do Tòa án nhân dân nơi đã xét xử cấp để làm căn cứ xác định tình trạng độc thân.

Mất Bản Án Ly Hôn Có Đăng Ký Kết Hôn Được Không?

Bạn không thể đăng ký kết hôn nếu thiếu văn bản chứng minh việc ly hôn trước đó. Khi bị mất bản án hoặc quyết định ly hôn, bạn không được tự ý khai báo là chưa từng kết hôn. Thay vào đó, bạn phải đến bộ phận văn thư lưu trữ của Tòa án nhân dân đã từng giải quyết vụ việc ly hôn trước đây để làm đơn xin cấp bản sao trích lục bản án, quyết định ly hôn. Sau khi nhận được bản trích lục hợp pháp từ Tòa án, bạn mới có đủ hồ sơ để tiến hành xin xác nhận độc thân và đăng ký kết hôn.

Ly Thân Nhiều Năm Có Được Kết Hôn Người Khác?

Không được phép. Pháp luật Việt Nam hiện hành không công nhận chế định “ly thân”. Dù hai vợ chồng đã sống riêng 5 năm, 10 năm hay lâu hơn nữa, về mặt pháp lý quan hệ hôn nhân vẫn tồn tại nguyên vẹn nếu chưa được Tòa án giải quyết bằng một bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật. Mọi hành vi đăng ký kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác trong giai đoạn này đều là hành vi vi phạm pháp luật và bị xử lý nghiêm khắc.

Kết Luận 

Việc nắm rõ thời điểm có hiệu lực của bản án, quyết định ly hôn là bước bảo vệ pháp lý quan trọng nhất giúp bạn xây dựng tổ ấm mới một cách hợp pháp, an toàn và trọn vẹn. Để tránh những sai sót không đáng có về mặt thủ tục hành chính hoặc gặp vướng mắc khi trích lục bản án tại Tòa án, bạn nên kiểm tra kỹ tình trạng pháp lý của hồ sơ trước khi nộp tại cơ quan hộ tịch. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc xác định hiệu lực bản án hoặc cần hỗ trợ thủ tục hộ tịch phức tạp, hãy liên hệ với Luật Nhân Dân để được đội ngũ luật sư tư vấn và đồng hành giải quyết nhanh chóng, chuẩn xác.

Biên tập bởi

Luật sư Nguyễn Anh Văn

Tác giả

Luật sư Nguyễn Anh Văn thuộc đoàn luật sư Hà Nội, với hơn 10 năm kinh nghiệm tư vấn pháp luật trong các lĩnh vực đất đai, hôn nhân, doanh nghiệp, đầu tư, dân sự, hình sự, sở hữu trí tuệ..., là Thành viên sáng lập và Giám đốc điều hành tại công ty Luật Nhân Dân.

1082 bài viết FB

Xem tất cả bài viết